آرتروز گردن یکی از مشکلات شایع ستون فقرات است که در اثر تغییرات تدریجی مفاصل و دیسکهای ناحیه گردن ایجاد میشود. این مشکل ممکن است با درد و خشکی گردن، محدودیت حرکت، گرفتگی عضلات شانه و حتی انتشار درد به دست همراه باشد.
بسیاری از افراد آرتروز گردن را فقط به سن بالا نسبت میدهند؛ اما عواملی مانند نشستن طولانی پشت میز، کار مداوم با تلفن همراه، وضعیت نامناسب بدن، آسیبهای قبلی و ضعف عضلات گردن و شانه نیز میتوانند علائم آن را ایجاد یا تشدید کنند.
فیزیوتراپی یکی از روشهای مهم درمان غیرجراحی آرتروز گردن است. برنامه فیزیوتراپی با توجه به علت درد، شدت علائم، دامنه حرکتی، قدرت عضلات و وجود یا نبود علائم عصبی تنظیم میشود.
در کلینیک فیزیوتراپی نسیم با دو شعبه در اسلامشهر و بهارستان، بیماران پس از ارزیابی تخصصی، برنامهای متناسب با شرایط خود دریافت میکنند.
آرتروز گردن که در اصطلاح پزشکی اسپوندیلوز گردنی نامیده میشود، به تغییرات فرسایشی در مهرهها، دیسکها و مفاصل گردن گفته میشود.
بین مهرههای گردن دیسکهایی قرار دارند که مانند بالشتک، فشار و ضربه را جذب میکنند. در طول زمان، این دیسکها ممکن است آب و انعطافپذیری خود را تا حدی از دست بدهند. همچنین مفاصل کوچک بین مهرهها ممکن است دچار تغییرات فرسایشی شوند.
در واکنش به این تغییرات، گاهی زائدههای استخوانی ایجاد میشوند. این زائدهها در برخی افراد بدون علامت هستند، اما در بعضی موارد میتوانند به مفاصل، ریشههای عصبی یا بافتهای اطراف فشار وارد کنند.
آرتروز گردن با دیسک گردن چه تفاوتی دارد؟
آرتروز گردن یک اصطلاح گسترده برای تغییرات فرسایشی مهرهها و مفاصل گردن است. دیسک گردن معمولاً به آسیب، بیرونزدگی یا فتق دیسک بین مهرهای اشاره دارد.
این دو مشکل ممکن است همزمان وجود داشته باشند و علائم مشابهی ایجاد کنند؛ بنابراین تشخیص دقیق فقط بر اساس محل درد امکانپذیر نیست و به معاینه تخصصی نیاز دارد.
علائم آرتروز گردن چیست؟
علائم آرتروز گردن در افراد مختلف متفاوت است. برخی افراد با وجود تغییرات قابلمشاهده در تصویربرداری، درد زیادی ندارند؛ در حالی که بعضی دیگر با تغییرات خفیف، علائم آزاردهندهای تجربه میکنند.
شایعترین نشانهها عبارتاند از:
- درد و خشکی گردن
- محدودیت در چرخاندن یا خمکردن گردن
- گرفتگی عضلات گردن و شانه
- احساس سنگینی در شانهها
- درد در قسمت بالایی پشت
- تشدید درد پس از کار طولانی با رایانه یا تلفن همراه
- صدا دادن گردن هنگام حرکت
- سردردهایی که از پشت گردن شروع میشوند
- انتشار درد به شانه یا بازو
- گزگز یا بیحسی دست در صورت درگیری ریشه عصبی
آیا صدای گردن نشانه آرتروز است؟
صدای گردن بهتنهایی به معنی آرتروز نیست. این صدا ممکن است بهدلیل حرکت مفصل، تغییر فشار داخل مفصل یا حرکت تاندونها ایجاد شود.
اما اگر صدای گردن با درد، محدودیت حرکتی، بیحسی، ضعف یا سرگیجه همراه باشد، ارزیابی تخصصی ضروری است.
دلایل و عوامل خطر
آرتروز گردن معمولاً در نتیجه یک عامل واحد ایجاد نمیشود و ترکیبی از عوامل مختلف در آن نقش دارد.
۱. افزایش سن
با افزایش سن، دیسکها و مفاصل گردن ممکن است بهتدریج دچار تغییرات فرسایشی شوند. این تغییرات بخشی از روند طبیعی بدن هستند، اما همیشه باعث درد یا ناتوانی نمیشوند.
۲. وضعیت نامناسب بدن
خمکردن مداوم سر هنگام استفاده از تلفن همراه یا نشستن نادرست پشت میز میتواند فشار زیادی به عضلات و مفاصل گردن وارد کند.
۳. کار طولانی با رایانه
قرارگرفتن مانیتور در ارتفاع نامناسب، جلوآمدن سر و ثابتماندن طولانیمدت گردن میتواند باعث خستگی عضلات و تشدید درد شود.
۴. آسیبهای قبلی
ضربههای ورزشی، تصادف، آسیب شلاقی گردن و برخی شکستگیها میتوانند احتمال بروز تغییرات فرسایشی را در سالهای بعد افزایش دهند.
۵. ضعف عضلات گردن و کتف
عضلات گردن، شانه و بخش بالایی پشت نقش مهمی در حمایت از ستون فقرات دارند. ضعف یا عدم هماهنگی این عضلات میتواند فشار واردشده بر ساختارهای گردن را افزایش دهد.
۶. حرکات تکراری و فشار شغلی
کارهایی که به خمکردن، چرخاندن یا ثابت نگهداشتن گردن برای مدت طولانی نیاز دارند، ممکن است علائم را تشدید کنند.
۷. عوامل ژنتیکی
برخی افراد بهدلیل ویژگیهای ارثی یا ساختار ستون فقرات، بیشتر در معرض تغییرات فرسایشی گردن قرار دارند.
چه عواملی درد آرتروز گردن را تشدید میکنند؟
حتی اگر تغییرات فرسایشی ثابت باشند، شدت علائم ممکن است در روزهای مختلف تغییر کند. عوامل زیر معمولاً درد و خشکی را بیشتر میکنند:
- نشستن طولانی
- استفاده زیاد از تلفن همراه
- خوابیدن در وضعیت نامناسب
- بالش بسیار بلند یا بسیار کوتاه
- استرس و انقباض مداوم عضلات
- فعالیت ناگهانی و سنگین
- رانندگی طولانی
- ضعف عضلات کتف و گردن
- کمتحرکی
- انجام تمرینهای نامناسب بدون ارزیابی
چه زمانی آرتروز گردن به دستها انتشار پیدا میکند؟
در برخی افراد، تغییرات اطراف مهرههای گردن میتواند فضای عبور ریشههای عصبی را کاهش دهد. در این حالت ممکن است علائمی مانند موارد زیر ایجاد شود:
- درد تیرکشنده به شانه یا بازو
- گزگز انگشتان
- بیحسی دست
- کاهش قدرت گرفتن اشیا
- احساس برقگرفتگی یا سوزش در دست
این علائم همیشه به معنی آرتروز نیستند و ممکن است با مشکلات دیسک گردن، گیر افتادن عصب در ناحیه آرنج یا مچ دست یا بیماریهای دیگر ارتباط داشته باشند. تشخیص دقیق به معاینه پزشکی و عصبی نیاز دارد.
علائم هشدار در آرتروز گردن
در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر، مراجعه پزشکی را به تأخیر نیندازید:
- ضعف پیشرونده دست یا پا
- افتادن مکرر اشیا از دست
- اختلال در راه رفتن یا حفظ تعادل
- بی اختیاری ادرار یا مدفوع
- بیحسی گسترده یا رو به افزایش
- درد شدید پس از تصادف یا ضربه
- تب، کاهش وزن بیدلیل یا درد شبانه شدید
- سردرد شدید و ناگهانی همراه با علائم عصبی
- سرگیجه جدید و شدید همراه با اختلال گفتار یا بینایی
این علائم ممکن است نشاندهنده درگیری جدیتر عصبی یا بیماری دیگری باشند و نیاز به ارزیابی فوری دارند.
فیزیوتراپی چگونه به درمان آرتروز گردن کمک میکند؟
فیزیوتراپی معمولاً با هدف کاهش علائم، بهبود عملکرد و پیشگیری از تشدید مشکل انجام میشود. روند درمان پس از ارزیابی بیمار میتواند شامل بخشهای زیر باشد.
۱. ارزیابی تخصصی
در جلسه اول، فیزیوتراپیست موارد زیر را بررسی میکند:
محل و نوع درد
دامنه حرکتی گردن
قدرت عضلات گردن، شانه و کتف
وضعیت بدن و راستای سر
وجود نقاط دردناک و گرفتگی عضلانی
علائم عصبی
عملکرد شانهها و ستون فقرات سینهای
فعالیتهایی که درد را تشدید میکنند
این ارزیابی کمک میکند برنامه درمانی به جای تمرکز صرف بر محل درد، علتهای مؤثر را نیز در نظر بگیرد.

۲. درمان دستی
درمان دستی ممکن است برای بهبود حرکت مفاصل، کاهش سفتی و آرامسازی عضلات اطراف گردن و شانه استفاده شود.
این تکنیکها باید متناسب با شرایط بیمار انتخاب شوند. در صورت وجود علائم عصبی شدید، پوکی استخوان، بیثباتی مفصل، آسیب حاد یا برخی بیماریهای زمینهای، روش درمانی باید با احتیاط و هماهنگی پزشک انجام شود.
۳. تمرینهای حرکتی
حرکات کنترلشده گردن میتوانند به حفظ یا بهبود دامنه حرکتی کمک کنند. تمرینها معمولاً بهتدریج و در محدودهای انجام میشوند که درد را تشدید نکنند.
۴. تقویت عضلات عمقی گردن
عضلات عمقی گردن در تثبیت سر و کاهش فشار روی مفاصل نقش دارند. تقویت این عضلات باید تدریجی باشد و به شکل صحیح انجام شود.
۵. تقویت عضلات کتف و شانه
ضعف عضلات بین دو کتف و عضلات اطراف شانه میتواند وضعیت سر و گردن را نامناسب کند. تمرینهای تقویت کتف به بهبود راستای بالاتنه و کاهش فشار روی گردن کمک میکنند.
۶. اصلاح وضعیت بدن
فیزیوتراپیست به بیمار آموزش میدهد که هنگام کار با رایانه، استفاده از تلفن همراه، رانندگی و خوابیدن، وضعیت مناسبتری داشته باشد.
نکات ساده برای وضعیت صحیح پشت میز
صفحهنمایش روبهروی چشم قرار بگیرد.
شانهها رها و بدون بالا کشیدن باشند.
کمر به پشتی صندلی تکیه داشته باشد.
ساعدها روی سطح میز حمایت شوند.
هر ۳۰ تا ۴۵ دقیقه، چند دقیقه از وضعیت ثابت خارج شوید.
تلفن همراه را تا حد امکان همسطح چشم نگه دارید.
۷. کشش عضلات کوتاه و سفت
کشش عضلات سینه، شانه و بخش بالایی پشت در برخی بیماران میتواند به اصلاح وضعیت بدن و کاهش فشار کمک کند. نوع و شدت کشش باید متناسب با شرایط فرد تعیین شود.
۸. مدالیتههای فیزیوتراپی
بسته به وضعیت بیمار، فیزیوتراپیست ممکن است از روشهای کمکی برای کاهش درد و گرفتگی استفاده کند، مانند:
تحریک الکتریکی
گرما یا سرما
اولتراسوند در موارد منتخب
لیزر درمانی در صورت تشخیص درمانگر
سایر روشهای فیزیکی متناسب با شرایط بیمار
این تجهیزات جایگزین تمرین و اصلاح الگوی حرکتی نیستند؛ بلکه در صورت نیاز، در کنار درمان فعال به کار میروند.
چند جلسه فیزیوتراپی برای آرتروز گردن لازم است؟
تعداد جلسات به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:
- مدت زمان درد
- شدت محدودیت حرکتی
- وجود یا نبود علائم عصبی
- قدرت عضلات گردن و کتف
- وضعیت شغلی و میزان نشستن
- همکاری بیمار در انجام تمرینهای خانگی
- وجود بیماریهای همراه
در برخی بیماران، طی چند جلسه نخست کاهش درد و بهبود حرکت آغاز میشود؛ اما برای ایجاد تغییر پایدار، استمرار تمرینها و اصلاح عادتهای روزمره اهمیت زیادی دارد.
تعداد جلسات باید پس از ارزیابی مشخص شود و نمیتوان برای همه بیماران یک عدد ثابت تعیین کرد.
کلینیک فیزیوتراپی نسیم
کلینیک فیزیوتراپی نسیم با دو شعبه در اسلامشهر و بهارستان، خدمات فیزیوتراپی را برای مشکلات گردن، شانه و ستون فقرات ارائه میکند.
برنامه درمانی بیماران مبتلا به آرتروز گردن میتواند بر اساس نیاز فرد شامل موارد زیر باشد:
- ارزیابی تخصصی گردن و شانه
- بررسی وضعیت نشستن و ایستادن
- کاهش گرفتگی عضلات
- درمان دستی در صورت مناسب بودن
- تمرینهای حرکتی و تقویتی
- اصلاح الگوی حرکتی
- آموزش تمرینهای خانگی
- استفاده از روشهای فیزیکی کمکی در صورت نیاز
- پیگیری روند بهبود و اصلاح برنامه درمانی
فیزیوتراپی آرتروز گردن در اسلامشهر و بهارستان
اگر ساکن اسلامشهر، بهارستان یا مناطق اطراف هستید و درد یا خشکی گردن فعالیت های روزمره شما را محدود کرده است، می توانید برای ارزیابی تخصصی به یکی از شعب کلینیک فیزیوتراپی نسیم مراجعه کنید.
سؤالات متداول
آیا آرتروز گردن باعث سردرد میشود؟
بله، در برخی افراد گرفتگی عضلات گردن و تغییرات مفاصل گردنی میتواند باعث سردردهای منشأگرفته از گردن شود. البته هر سردردی به آرتروز گردن مربوط نیست و سردردهای جدید یا شدید باید بررسی شوند.
آیا فیزیوتراپی برای آرتروز گردن مفید است؟
بله، فیزیوتراپی میتواند با کاهش درد و خشکی، بهبود حرکت گردن، تقویت عضلات و اصلاح وضعیت بدن به مدیریت آرتروز گردن کمک کند.
آیا آرتروز گردن باعث گزگز دست میشود؟
اگر تغییرات گردن به ریشه عصبی فشار وارد کند، ممکن است گزگز، بیحسی یا درد در شانه و دست ایجاد شود. این علائم نیازمند ارزیابی تخصصی هستند.
آیا ماساژ برای آرتروز گردن مفید است؟
ماساژ ملایم ممکن است گرفتگی عضلات را موقتاً کاهش دهد؛ اما ماساژ بهتنهایی علت اصلی مشکل را درمان نمیکند و در صورت وجود علائم عصبی یا آسیب حاد باید با احتیاط انجام شود.
بهترین بالش برای آرتروز گردن چیست؟
بالش باید ارتفاع و شکل مناسبی داشته باشد و گردن را در راستای طبیعی نگه دارد. بهترین انتخاب به وضعیت خواب، فرم بدن و شرایط گردن بستگی دارد.
آیا آرتروز گردن نیاز به جراحی دارد؟
بیشتر موارد با درمانهای غیرجراحی مدیریت میشوند. جراحی معمولاً فقط در شرایط خاص، مانند فشار شدید و پایدار روی نخاع یا عصب و وجود علائم عصبی جدی، بررسی میشود.